ถอดรหัสปัญหาคุณภาพในไลน์ผลิต: กับดักที่ทำให้ธุรกิจโตไม่สุด พร้อม 3 วิธีแก้ที่ SME ทำได้ทันที

KK Noppawan
10 ม.ค.
ยาว 1 นาที

Business Insights By Lean Solution

ทำไมปัญหาคุณภาพถึงเป็นกับดักของโรงงาน SME

ปัญหาคุณภาพในการผลิต (Quality Issues) เป็นต้นทุนแฝงที่ร้ายแรงที่สุดของโรงงาน เพราะมันไม่ใช่แค่ค่าวัตถุดิบที่เสียไป แต่มันยังรวมถึงต้นทุนค่าเสียโอกาส (Opportunity Cost) ที่โรงงานของคุณต้องเสียเวลา และการสูญเสียความเชื่อมั่นจากลูกค้า ซึ่งเป็นสิ่งที่กั้นไม่ให้ธุรกิจขยายตัวได้

ในฐานะเจ้าของธุรกิจ เราเชื่อว่าความตั้งใจสูงสุดของคุณคือ การมุ่งมั่นในการสร้างธุรกิจ หรือสร้างแบรนด์สินค้าที่มั่นคง เพื่อส่งต่อเป็นมรดกให้ลูกหลานในอนาคต

แต่ในความเป็นจริงที่หลายคนต้องเผชิญ คือ พอธุรกิจเริ่มขยายตัวขึ้น ปัญหาเล็ก ๆ น้อย ๆ หลายอย่างกลับสร้างความปวดหัวให้กับคุณไม่รู้จบ โดยเฉพาะปัญหาคุณภาพในการผลิต

หลายคนพยายามแก้ปัญหาด้วยการลงไปคุมหน้างานเองทุกจุด และนั่นเป็นสัญญาณอันตรายที่บอกว่า โครงสร้างธุรกิจของคุณเปราะบาง

ทำไมยิ่งโต คุณภาพยิ่งแกว่ง แล้วต้นตอของปัญหาคุณภาพในการผลิต คืออะไร?

การที่เราแก้ปัญหาคุณภาพนั้น เราต้องเริ่มจากการมองให้ลึกกว่าแค่เรื่องของเสีย (Defect) ที่เกิดขึ้นใน เพราะต้นตอที่แท้จริงของปัญหา มักเชื่อมโยงระหว่างสิ่งคุณควบคุมได้ และสิ่งที่คุณควบคุมไม่ได้

1.ปัญหาจากภายใน หลายคนเริ่มต้นธุรกิจจากความเก่งเฉพาะด้านที่ตัวเองถนัด หรือเริ่มจากการมีสินค้าที่โดดเด่น แต่พอธุรกิจโตขึ้นแล้วการบริหารจัดการที่ไม่เป็นระบบส่งผลกระทบต่อปัญหาคุณภาพ

ปัญหาเรื่องคน เช่นหาคนเก่งมาทำงานด้วยยาก หรือวางคนไม่ตรงกับงาน พนักงานไม่ได้รู้สึกเป็นเจ้าของในงานที่ทำ ทำตามหน้าที่ไปวัน ๆ ส่งผลให้เกิดความผิดพลาดซ้ำซาก

ปัญหาคอขวดในกระบวนการ ขั้นตอนการทำงานที่ซ้ำซ้อน ขาดมาตรฐานที่ชัดเจน พอคนเก่งลาออก คุณภาพก็ตกลงทำให้คุณภาพสินค้าออกมาไม่คงที่

มัวแต่แก้ปัญหาเฉพาะหน้า (Fire Fighting) จนไม่มีเวลาวางระบบป้องกันระยะยาว แล้วปัญหาเดิม ๆ ก็จะกลับมาเกิดขึ้นอีก

2. ปัญหาจากภายนอก เป็นสิ่งที่ควบคุมได้ยาก และยังทำหน้าที่เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาให้จุดอ่อนภายในองค์กรของคุณปรากฏชัดเจนยิ่งขึ้น

ต้นทุนการผลิตที่ผันผวน ทั้งวัตถุดิบที่สูงขึ้นเรื่อย ๆ อย่างต่อเนื่อง การที่ต้องแบกรับกับแรงกดดันด้านต้นทุน ทำให้บางโรงงานเผลอลดสเปคเพื่อคุมต้นทุน แต่กลับได้ของเสียเพิ่มขึ้นเป็นการแลกเปลี่ยน

ความไม่แน่นอนของ Supply Chain ควบคุมซัพพลายเออร์ได้ไม่เต็มที่ ทำให้คุณภาพของวัตถุดิบที่รับเข้ามาไม่สม่ำเสมอ พอนำมาใช้งานก็เกิดของเสีย ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ถึงลูกค้า

เมื่อต้องต่อสู้กับแรงกดดัน ทั้งจากการแข่งขันในตลาดที่รุนแรง และความคาดหวังของลูกค้าที่สูงขึ้น

การที่คุณไม่มีระบบหลังบ้านที่แข็งแกร่ง สุดท้ายแล้วมักจะเกิดปัญหาต่าง ๆ อย่างเลี่ยงไม่ได้

ปัญหาคุณภาพในการผลิต ไม่ได้จบแค่เศษวัตถุดิบที่ทิ้งไป

คุณจะเห็นว่าปัญหาคุณภาพไม่ได้จบแค่ของเสียที่กองในโรงงาน แต่มันคือ"ต้นทุนของคุณภาพไม่ดี" (Cost of Poor Quality - COPQ) ภัยเงียบที่ร้ายแรงกว่าที่คิดมาก

งานวิจัยระบุว่า หลายธุรกิจต้องแบกรับ COPQ สูงถึง 15-20% ของยอดขายโดยไม่รู้ตัว

ลองคำนวณเล่น ๆ ดูนะคะ

สมมติคุณมียอดขาย 60 ล้านบาท/ปี และมี COPQ อยู่ที่ 6% ซึ่งถือว่าเป็นตัวเลขปกติที่พบได้บ่อย ๆ ใน SME เท่ากับว่าเงินของคุณหายวับไป 3.6 ล้านบาท/ปี ฟรี ๆ

แต่ถ้าคุณลด COPQ ลงได้แค่ 2% (จาก 6% เหลือ 4%) คุณจะได้เงินคืนทันที 1.2 ล้านบาท โดยไม่ต้องขายของเพิ่มแม้แต่ชิ้นเดียว

How-to: 3 ขั้นตอนแก้ปัญหาคุณภาพการผลิตบับทำจริง ที่โรงาน SME ทำได้ทันที

เลิกแก้ปัญหาแบบวัวหายล้อมคอก แล้วมาสร้างระบบการจัดการคุณภาพที่แข็งแกร่งด้วย 3 ขั้นตอนที่พิสูจน์แล้ว

Step 1: วางรากฐานที่แข็งแกร่งด้วย Lean

อย่าเพิ่งรีบลงทุนซื้อเครื่องจักรแพง ๆ ถ้าคนและระบบของคุณยังไม่พร้อม แต่ให้เริ่มต้นที่ การกำจัดความสูญเปล่า (Waste Reduction) ในทุกขั้นตอนการทำงานก่อน เช่นการทำงานที่ซ้ำซ้อน การรอคอย การเคลื่อนไหวที่เกินความจำเป็น

ผลลัพธ์ของการนำ Lean Manufacturing มาใช้ สามารถช่วยลดปัญหาที่เกิดขึ้นให้น้อยลงถึง 70-90% และยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิตได้ถึง 50%

Step 2: เลือกอาวุธให้ถูกมือ (Tools that Work) และใช้จนเป็นนิสัย

เครื่องมือที่ดีต้องเป็นเครื่องมือที่คนหน้างานเข้าใจง่าย ใช้เป็น และทำได้ทุกวันจนเป็นเรื่องปกติ

5S และ Visual Control ทำเรื่องพื้นฐานให้เป็นนิสัย ช่วยลดความผิดพลาดได้เป็นอย่างดี
Standard Operating Procedure (SOP) ที่ทุกคนเข้าใจและทำตามได้
- กำหนดวัตถุประสงค์และขอบเขตการทำงานให้ชัดเจน อธิบายว่าทำไมขั้นตอนนี้ถึงสำคัญ และมีใครเกี่ยวข้องบ้าง
- ระบุบวิธีทำ และจุดที่ต้องควบคุมคุณภาพ (CTQ) เขียนขั้นตอนสั้น ๆ พร้อมระบุว่าจุดไหนต้องใส่ใจเป็นพิเศษ
Poka-Yoke (ระบบป้องกันความผิดพลาด) เช่น ออกแบบเครื่องมือที่ไม่สามารถใส่ผิดด้านได้ แค่นี้ก็ช่วยลดความผิดพลาดที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ ได้อย่างถาวร
Control Plan กำหนดชัดเจนว่า ต้องควบคุมอะไร ใครเป็นคนทำ ต้องตรวจอะไร ด้วยวิธีไหน และทำเมื่อไหร่ เพื่อให้การตรวจสอบคุณภาพเป็นไปอย่างมีระบบและสม่ำเสมอ

Step 3: ใช้เทคโนโลยีให้ฉลาด (Smart Investment) ไม่ใช่แค่แพง เลือกที่สอดคล้องกับขนาดและความพร้อมของธุรกิจคุณ

เลือกเทคโนโลยีที่ User Friendly ทีมงานใช่ง่าย ไม่งง
ราคาต้องสมเหตุสมผล
ต้องให้ข้อมูล หรือ Data ที่ใช้ช่วยในการตัดสินใจได้จริง

อนาคตธุรกิจที่ยั่งยืนเริ่มต้นที่การลงมือทำวันนี้

การลุกขึ้นมาปฏิวัติระบบคุณภาพอาจดูเป็นงานหนัก แต่มันคือทางเดียวที่คุณจะเปลี่ยนโรงงานที่กำลังวุ่นวายให้กลายเป็นสินทรัพย์ที่มีค่า และสามารถส่งต่อธุรกิจให้กับลูกหลานได้อย่างภาคภูมิใจ